ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’daki Amerikan askeri mevcudiyetini artıran ve yeni üsler kurulmasına imkan veren 10 sayfalık mutabakatı imzaladı. Salı günü kamuoyuyla paylaşılan anlaşma metninde adanın mülkiyet devrine yer verilmezken, Grönland yönetimi ilk defa doğrudan uluslararası bir anlaşmanın imzacısı oldu.
Ocak ayında adanın tamamen ABD egemenliğine geçmesi yönündeki talebini dile getiren Trump, konuya dair şu değerlendirmede bulunmuştu:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Beyaz Saray’ın ada topraklarını devralmaması dikkat çekerken, başta Danimarka makamları olmak üzere yetkililer, ABD liderinin “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
olarak nitelendirdiği mutabakattan çekilme ihtimali nedeniyle mülkiyet ayrımını öne çıkarmaktan kaçındı.
Müzakere Süreci ve Stratejik Etkiler
Diplomasi kulislerinden edinilen bilgilere göre metnin yazımında yer alan heyetler, aylarca süren titiz görüşmelerin ardından taslağı Trump’ın onayına sunmak adına en uygun zamanı bekledi. Washington’ın bölgedeki haklarını genişletmesine karşın sürecin Avrupalı müttefiklerde tedirginlik yarattığı belirtilirken, Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen tabloyu şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı zarar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri haklarının temeli 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te gerçekleştirdiği Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde Çin ve Rusya’nın bölgedeki hedeflerini işaret ederek şu açıklamayı yapmıştı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland Tarafının Tepkisi ve Bağımsızlık Şartı
İmzalanan metin Danimarka ve Grönland cephesinde genel olarak olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, adanın Danimarka ile birlikte ilk kez bağlayıcı bir uluslararası metne doğrudan taraf teşkil ettiğine dikkat çekti. Nathanielsen şu ifadeleri kullandı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen bu gelişmenin gelecekteki dış politika özerkliğine emsal oluşturacağını belirtti. Ayrıca metinde, Grönland’ın ileride bağımsızlığını ilan etmesi senaryosuna dair şu hüküm yer aldı:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
Yorumlar kapalı.